Millennia lang schiepen mensen zich goden die het leven van uiteindelijke zin voorzagen. Essentieel daarbij was de beleving dat die goden juist niet door de mens geschapen waren. In deze veelal onopgemerkte religieparadox speelde geloof een hoofdrol – maar niet altijd, zo laat religiewetenschapper en -journalist Koert van der Velde zien in een zoektocht door de godsdienstgeschiedenis. In het oude Midden-Oosten en in de Europese middeleeuwen werd soms ook zonder geloof religie gecreëerd, in de hoop op religieuze beleving. Daar kunnen wij in onze geseculariseerde tijd van leren, want ook ons leven schreeuwt om uiteindelijke zin. Door het toenemende ongeloof is het steeds moeilijker geworden om de traditionele religieuze verhalen hun zingevende werk te laten doen. Toch blijken mensen ook zonder geloof religieuze zin te kunnen scheppen. De religieuze ervaringen die zo worden opgeroepen, geven weliswaar geen enkele zekerheid, waardevol zijn zij wel. Het verzinsel van Vézelay 9 Nieuws onder de zon 1. Homo religiosus 19 Genesis 19 Menselijke goden 24 Het drama van Israël 28 Het boek van God 32 De gehoorzame Abraham 35 2. De weg van het geloof 39 De zegetocht van Allah 39 Het Grote geloven 41 De slinger van Hume 46 Transcendentiebesef 50 De eerste beeldenstorm 53 3. De prijs van het geloof 57 Subjectief geloven 57 Het offer van Kierkegaard 58 De ware Abraham 61 De achterhaalde voorloper 65 De tweede beeldenstorm 69 4. Het einde van religie? 73 Overblijfselen 73 Atheïstische religie? 75 Geseculariseerd polytheïsme 80 Geloof waar religie uit is weggelekt 83 De toekomst van religie 86 Existentiële wortels van religie 5. Existentieel geweld 93 Het bizarre doodgewoon 93 Het verdriet van Darwin 96 De klimaatcrisis 98 Happy end 99 6. Waarommen 101 Het onzinnige zinvragen 101 Existentieel ijsberen 104 Waarommen als startmotor van religie 106 7. Rauwe verwondering 111 Het symbolische graf 111 Alledaagse verwondering 114 Ultieme verwondering 117 Hoger onbegrip 119 Religie cultiveren 8. Wonderen baren 125 Het onmogelijke wonder 125 Levende doden 127 De dood in de ogen 131 Wonderwerk 136 9. Goden verbeelden 141 De baard van God 141 Het einde van het iconoclasme 143 Flirten met God 146 10. Verzingeven 151 Spirituele ontwikkeling 151 Levenskunde 153 Hogere liefde 156 Het hemelanker 161 Het religieuze klimaat 163 Het geheim van de goden 11. Het rituele offer van god 169 Reli-lab Vézelay 169 Godslastering 172 Godenmelk 176 De smaak van de hostie 179 12. De religieparadox 183 Psychedelische waarheid 183 Open placebo’s 189 Mensenduim schept godshand 192 De paradoxale waarheid van God 196 13. Stervende goden 203 De mythe van het verstopte hemelkanaal 203 De mythe van de wereldse God 208 De bezweken paradox 214 14. Existentieel vertrouwen 219 Gave als opgave 219 Agelovig vertrouwen 222 De agelovige overgave 225 De oer-Abraham 228 Religieus existentialisme 230 15. Goden scheppen 235 Goden die sterven en opstaan 235 God is dood, lang leve God 237 Goden wekken 241 Het geheim van Vézelay 247 Noten 249 Index 265